Tarnawa Dolna

Wieś w dolnym biegu Tarnawianki, lewobrzeżnego dopływu Skawy, na granicy Beskidu Małego i Makowskiego (Średniego).Pierwotnie nosiła nazwę Tarnawa, od około XVIII w. Tarnawa Dolna.  Powstała równocześnie ze Śleszowicami tj. w XIV w. podczas akcji kolonizacyjnej Mikołaja z Benkowic. W XVI w. jej posiadaczem był Jan Przypkowski. Na początku XVII w. Tarnawa drogą kupna przeszła w ręce Komorowskich, właścicieli ogromnych dóbr zwanych państwem suskim. Po nich, wraz z dobrami suskimi , przechodziła kolejno w ręce Wielkopolskich (od 1665 r.), Branickich (od 1843 r.) i Tarnowskich (od 1922 r.), którzy byli jej właścicielami do 1945 r. Od wieków podstawowym zajęciem mieszkańców była praca w lesie i rzemiosła bazujące na obróbce drewna. Wieś słynie między innymi z wyrobu ludowych zabawek drewnianych.

Parafię w Tarnawie Dolnej erygowano w 1848 r. Wcześniej wieś należała do parafii w Mucharzu. W latach 1840-43 wybudowano drewniany kościółek parafialny pw. św. Jana Kantego ufundowany przez Jana Wielopolskiego. Obecny kościół, wybudowany w latach 1878-82 w stylu neoromańskim, ufundował Władysław Branicki. Znajdują się w nim dwie kaplice z przełomu XVIII/XIX wieku, a w ołtarzu głównym jest obraz Matki Bożej Przemiany i Uzdrowienia. Podczas II wojny światowej kościół ten został częściowo uszkodzony.  Ponadto na terenie wsi obejrzeć można XIX – wieczni, przydrożne kapliczki.

SŁAWNI LUDZIE:

W Tarnawie Dolnej urodził sie i przez większość swojego życia mieszkał Stanisław Paleczny  (1907-1969), poeta, pisarz, publicysta i działacz ludowy. Od 1927 roku publikował swoje wiersze w „Wielkopolaninie” , „Posiewie” oraz innych czasopismach ludowych. Po 1945 r. był korespondentem ludowych czasopism, członkiem Związku Literatów Ludowych  i grupy literackiej „Gronie” w Żywcu. Jan Przypkowski, właściciel m.in. Tarnawy Dolnej w roku 1572, w myśl nauki arian, uwolnił  chłopów z poddaństwa.